Şiir Antoloji.comKitap ŞiirEtkinlikler Şarkı SözleriŞarkılar Antoloji.comResim Antoloji.comForum NedirÜyeler Antoloji.comGruplar Antoloji.com Mesajlarım
 
 
http://nedir.Antoloji.Com
Arayın :
                              serender nedir?
Nedir Ana Sayfası
Son 24 Saat
Yazdıklarım
Yeni Terim Ekle
  Kişiler
 Genel
 Yaşam
 Edebiyat
 Güncel
 Toplum
 Bilim
 Din
 Müzik
 Tarih
 Cinsel
 TV Dizileri
 Atasözleri
 Deyimler
 Filmler
Futbol Takımları
Köyler
SERENDER SERENDER terimi Justyche Jus
tarafından 10.01.2007 tarihinde eklendi
SERENDER sizce ne demek,
SERENDER size neyi çağrıştırıyor?
KENDİ GÖRÜŞÜNÜZÜ EKLEYİN
Baykseros Offline
kseros
x
2 person liked.
0 person did not like.
Anılar sandığı, suskun yalnızlık, hüzünlü tarih: SERANDER (www.karadeniz-serander.ws.tc)

Orta ve özellikle Doğu Karadeniz bölgesine özgü, tepesinde teker bulunan 1,5-2 metre yüksekliğindeki kazıkların üstüne oturtulan 4x5 m. boyutlarında, ağaçların birbirine geçirilmesi ve ahşap yığma tekniği ile yapılmış estetik mısır ambarına Serander denir. 30-50 cm çapında olabilen yuvarlak/bombeli ağaç teker 4,6 ya da 8 olabilen kazıkların (direklerin) tepesine konmakta ve bunun üstüne de seranderin gövdesi oturtulmaktadır. Böylece direklerden tırmanan farenin seranderin içine girmesi önlenmiş olmaktadır.
Seranderlerin ana işlevi mısırı kurutmak ve onu güvenli bir şekilde saklamaktır. Mısırın Karadeniz kültüründe önemli bir yeri vardır. Denilebilir ki serander mısırın çocuğudur. Bununla birlikte çeşitli yan işlevleri de vardır. Bir zamanlar hemen her evin yanında bulunan Seranderler, gıda ambarı işlevini yerine getirmektedir. Buğday, mısır, fasülye, patates, meyve kuruları, turşular, baklagiller, fındık ve diğer kışlık ihtiyaçlar seranderde saklanmaktadır. Serander’in anahtarı genelde evin en yaşlı ve sözsahibi kadınlarında bulunurdu.
Elde edilen mısırın tamamı ekşidiği ve acıdığı için bir seferde un yapılarak saklanmaz. İhtiyaç duyulduğunda seranderde bulundurulan taş el değirmeni ile öğütülerek yarma yapılır ya da değirmende un yapılarak tüketilir.

SERANDER ADLARI VE KÖKENLERİ:
Seranderler her yörede farklı isimlerle anılıyor:
Rize’de: Nayla, Naila, Nalya, Naliya, Naliye, Nalia, Nalye, Serende, Serender,
Çayeli’nde Nayla, Serender,
Hemşin’de Serender, Seenger, Nayla, Naliya, Nalya,
Fındıklı’da Serender, Nalia, Nayla,
Derepazarı’nda Nayla,
Güneysu’da Nayla,
Ordu’da: Seren, Serende, Serendi, Serender,
Trabzon’da: Birçok ilçede, gazete ve basın yayın kuruluşlarında Serander,
Sürmene-Arsin-Araklı civarında Paska, Paksa, Paçka, Packa, Pahsa, Serandel, Sırander,
Şalpazarı ve civarında Tekir,
Gümüşhane: Serander,
Of’da Selender, Sarander,
Kastamonu’da: Serander, Köşk,
Gürcüce’de: Naliye,
Ajara/Batum: Nalia,
Artvin’de: Nalia, Naliye, Serender, Semender, Nalya, Nayla, Pagen, Bagen, Bageni,
Arhavi’de Serenti,
Borçka’da Serender, selender,
Hopa’da Serender, Semender, Pagen, Bageni, Bogina,
Giresun’da: Serenti.

Yaygın olarak kullanılan adları Serander, Nayla, Serender, Serenti, Paska, Pagen ve Tekir’dir. Serander adına ilişkin bütün bu telaffuz farklılıkları ve yapı itibariyle farklı olan kelimeler beş grupta toplanır:

1) Ser (ksero, hsera, Sera) ile başlayanlar: Seren, serende, serendi, serenti, serender, selender, seenger, semender, sırander, serander, sarander… Telaffuz farklılıklarının tümünün kaynağı Serander kelimesidir ve Karadeniz bölgesine Yunancadan geçmiştir. Kelimenin Yunanca aslı “Ksirantirion”dur. Bu kelime Karadeniz Rumcasında Kseranter’den Hseranter’e, buradan da Serander’e dönüşüyor. Serander iki kelimenin birleşmesi ile oluşmuştur: Ksero=kuru, Andiro=yer, sofa. Dolayısıyla Serander “Kurutma Yeri” yeri anlamına gelmektedir. Serander kelimesine ilişki kaynaklar:
- Prof Dr. Hasan EREN, TÜRK DİLİ DERGİSİ, 2004 Haziran, Sayı 630, Sf. 490-495, “Serendi/Serender’in Düşündürdükleri”.
- İhsan TOPÇU-1949, Sürmene. Kocaeli Üniversitesi Türk Dili Öğretim Üyesi. www.ozgurkocaeli.com.tr’de.
- Kemal BULUT, Trabzon, emekli öğretmen. Yerel tarih araştırmacısı. Yayınlanmak üzere olan sözlük kitabından.
-Özhan ÖZTÜRK, Karadeniz Ansiklopedik Sözlük.
- Türk Dil Kurumu Derleme Sözlüğü.
2) Nayla; Naila, Nalya, Naliya, Nalia, Nalye: Lazca bir kelime olan Nayla’nın yöreye göre farklı telaffuzları vardır.
3) Pagen, Bagen, Bageni, Bogina: Lazca bagen-i “mezrada kullanılan kulube” anlamına geliyor. Pagen ya da Bagen yerleşim yerlerindeki bakımlı kulübelerden ziyade derme çatma, aralıklı tahtaların çakılmasıyla yapılan basit bir kulübeciktir. Serander formundaki yapıya belli bölgelerde Pagen, Bagen denmesinin ise gayet mantıklı bir nedeni vardır: Kitabımda da değindiğim gibi Serander birden bire ortaya çıkmamıştır. İlkel Seranderler, tahtaların geniş aralıklarla çakılmasından ibaretti. Seranderlere ilişkin bu ilk formlar günümüze kadar gelememişlerdir ancak, ismini daha sonra oldukça mükemmelleşen Seranderlere bir miras olarak bırakmışlardır. Çünkü belirgin bir form kazanan Seranderlerin gövdesi, artık tahtaların aralıklı çakılması suretiyle değil, üst üste konan yatay kalas yığma tekniği ile yapılmaya başlandı. Fakat seranderin ilk ve ilkel şekli Pagen’e benzediğinden bazı bölgelerde serandere halen “Pagen, Bagen” denmektedir.
4) Paska; Paçka, Packa, Paksa, Pasha: Özellikle Sürmene’de ve civarında serandere paska deniyor. Fakat hangi dile ait olduğuna dair inandırıcı bir bilgi elde edemedim. Kelimenin Ermenice-Rumca karışımı olabileceği, “tahıl ambarı” anlamına geldiği yolunda hipotezler var.
5) Tekir: Şalpazarı, Ağasar, Vakfıkebir gibi geçmişten beri Türk nüfusun yoğun olduğu bu bölgelerde Serandere Tekir denmesinin nedeni, seranderin gövdesinin direklerin tepesindeki yuvarlak tekerler üzerinde durmasındandır.

SERANDER’İN MİMARİ YAPISI:
Serander’in yapı elemanlarına her yörede farklı isimler verilmektedir. Bu konuda kesinleşmiş bir terminoloji yoktur. Bir seranderi Serander yapan unsurlar boğaz, teker, direk ve çalmandır.

Boğaz (boğma, geçme) : Her şeyden önce orijinal bir seranderin gövdesinin dört köşesinden dışarıya doğru çıkıntıların olması gerekiyor. Tıpkı iki elin parmaklarının birbirine doksan derecelik bir açıyla geçirilince dışarı taşan parmak uçları gibi. Bu çıkıntılar, birbirine doksan derecelik bir açıyla gelen tahtaların açılan çentiklerle (boğaz) birbirine geçirilmesinden kaynaklanmaktadır. Bazı yörelerde bu yöntemle yapılan Seranderlere “boğaz Serander, boğma Serander” denmesinin nedeni de tahtaların birleşme yerlerinde açılan bu kanallardır (boğaz) . “Boğaz Serander” kavramı aynı zamanda bir niteliği de belirtir. “Boğaz olmayan” Seranderler adi Seranderlerdir ve görüntüsü serandere benzemekle birlikte bunlar tahtaların metal çivi ile köşelerdeki ağaç kolonlara çakılmasıyla yapılır. Bu tip seranderlere zaten “çakma Serander” denmektedir ve doğal olarak köşelerden dışarıya doğru çıkıntılar yoktur. Ordu yöresindeki Seranderlerin birçoğunun da köşelerinden dışarıya doğru çıkıntı yoktur ama onlar metal çivi ile çakılarak değil, “geçme” tekniği ile yapılmışlardır. (Ayrıntılı bilgi için bkz. “Karadeniz’in İncisi SERANDER”, Atalay Yılmaz, Sf. 131-135)

Teker ve direk yapısı: Yöreye ve saranderin yapısına göre değişiyor. Ordu ve Trabzon yörelerinde teker çapı daha az, Rize ve Artvin yörelerinde ise daha fazladır. 4,6 ya da 8 olabilen ve gövdenin tüm yükünü çeken direkler en dayanıklı ağaçtan; ardıç, kestane, gürgen ve pelitten yapılıyor. Rize yöresindeki Seranderlerinin direkleri daha estetik bir yapıya sahiptir. Çalman (yanlama-Payanda) ise direkleri yerdeki kalaslara sabitlemede kullanılan ağaçtır. Direklerin devrilmesini önler.
(19.11.2007 18:45)
(bakınız: zaman, yalnızlık, kadın, aliye, türk, hüzün, anlam, deniz, akıl, ayna)
Bu yorum için 1-5 arası yıldız verin.
BayTevser Offline
Tevser
Bay, 46
Muğla
Serender'in kelime anlamını bende bilemiycem ama sanki; Rahmetli Öztürk Serengil'in kızı Seren ile alakalı bir fan kulüp olma ihtimali üzerinde durmaktayım...Seren-Der (Seren'i sevenler derneği falan? ? ?) olabiler mi bilmiyorum....=0) kişisel bir ihtimal çabası... (23.01.2007 19:39)
(bakınız: türk, anlam, kelime, yorum, ahmet, bilmiyorum, rahmet, ihtimal, rind, seven)
Bu yorum için 1-5 arası yıldız verin.
Baysufaya Offline
sufaya
Bay, 32
Ankara
Kelime kökenini bilemiyorum. Etimolojik sözlüklerimi kurcalamam lazım :)
Ama serender Bizim memlekette (Rize) evlerin dışında ot, mısır, peynir vs. saklandığı veya kurutulduğu ambarlara deniliyor.Kelime kökeni 'ser-mek' fiilinden geliyor olabilir.
Serenderlerin bir özelliğide yabâni hayvanların girmemesi için yaklaşık 1,5-2 m. boylarında kazıkların üzerine dikilmesidir.
(23.01.2007 15:44)
(bakınız: kelime, aşık, yorum, lara, rize, hayvan, lama, ayva, mısır, yaban)
Bu yorum için 1-5 arası yıldız verin.
Bayan9 canlı kedi Offline
9 canlı kedi
Bayan
Ankara
Bu terime sufaya zaten gerekli açıklamayı yapacaktır, diyerek...Ben, Serenderin pastalarını ve tatlılarını söyleyebilirim...Muhteşem lezzette pastaları var...Tabiki benim favorim, franboazlı pasta...Birde, acı badem kurabiyesi vardır ki...mmmmmmm....ağızlara layık...Serender, bence pasta konusunda, marka olmuştur artık...
Sıra sende sufaya... :)))
(23.01.2007 15:37)
(bakınız: adem, lara, artık, bence, beni, söyle, terim, lama, pasta, badem)
Bu yorum için 1-5 arası yıldız verin.

"SERENDER" hakkında görüş yazmak için tıklayın.
  - tiklayin - Bu sayfaya link ver - tiklayin - Bu sayfayı birine gönder Bu sayfada hata var!  

(c) Antoloji.Com, 2014. Bu sayfada yer alan bilgilerin her hakkı, aksi ayrıca belirtilmediği sürece Antoloji.Com'a aittir. Sitemizde yer alan şiirlerin telif hakları şairlerin kendilerine veya yetki verdikleri kişilere aittir. Sitemiz hiç bir şekilde kâr amacı gütmemektedir ve sitemizde yer alan tüm materyaller yalnızca bilgilendirme ve eğitim amacıyla sunulmaktadır. Yayın Hakkı Notu.
Şu anda buradasınız: SERENDER NEDİR? serender ne zaman?

Antoloji.com
24.10.2014 11:32:41  #.234#
  » Şiir  » Kitap  » Etkinlikler  » Şarkı Sözleri  » Resim  » Forum  » Nedir  » Gruplar  » E-Kart  » Sinema  » Haber  » Bilgi Yarışması  » İletişim
 Antoloji.Com   » Hakkında   » Künye   » Yardım   » İnsan Kaynakları   » İletişim   » Seçim  
[Hata Bildir]