|
|
 |
|
|
ZAZA |
ZAZA terimi
Pifa
tarafından 17.08.2003 tarihinde eklendi |
ZAZA sizce ne demek,
ZAZA size neyi çağrıştırıyor? |
|
|
|
|
|
|
 |
|
|
|
| x |
|
 |
|
|
 |
Zazalar Kürt değildir! Öyle olsa hiç bir zaza PKK için devleten silah almazdı.
Zazalar başlı başına bir ırk'tır.
Zazaca başlı başına bir dildir, hiç bir topluluğun lehçesi değildir, öyle olmuş olsa bunu dedelerimiz bize söylerdi.
Zazaları kürt olarak görenlere bir mesaj: Zazalar; Doğu anadolu ve Güney doğu anadolu bölgelerinin Türkiye sınırları içerisinde kalmasını sağlıyan tek topluluktur.
o yüzden zazaları, kürt ve ermeni olarak görmeyin. (14.06.2006 14:24)
(bakınız: kürt, türk, türkiye, devlet, mesaj, anadolu, lara, dede, söyle, silah)
| Bu yorum için 1-5 arası yıldız verin. |
|
|
|
|
|
|
|
| x |
|
|
|
|
|
Zaza'ların aslı türkler'in en savaşçı soyundan gelmektedir.
Osmanlıdan bu yana Kürt'lerin etrafına yerleştirerek onları Türkleştirme politikası ters tepmiştir. ne yazık ki Kürtler nufus olarak daha baskın geldiklerinden türkleştirilememiş. Ters teperek Kürtler asimile edileceğine savaşçı zazalar asimile edilmiş ve Kürtlerin kültürleri etkisi altında kalmışlar ve çoğu insan tarafından Kürt olarak biliniyor. Aslında Türklerin en savaşçı ve gözü kara boyudur. (12.06.2006 14:21)
(bakınız: kürt, insan, türk, savaş, osmanlı, oyun, araf, aslı, lara, yazı)
| Bu yorum için 1-5 arası yıldız verin. |
|
|
|
|
|
|
|
| Bay, 32 |
| Elazığ |
 |
|
|
|
Zazalar ve Zazaca
Zazalar’ın yaşadığı coğrafya
Zazalar, nüfusu tahminen 4-6 milyon olan bir halk olarak Doğu-Anadolu’nun Fırat ve Dicle su havzasında yaşarlar. Sükun ettikleri yer enlem 37,8°- 42° ve boylam 37,8°- 40° arası arasında yer alan bölgede, il olarak Doğu-Sivas’tan Varto’ya, Gümüşhane’den Siverek’e kadar uzanır. Ağırlıklı olarak Tunceli, Bingöl, Erzincan, Elazığ, Kuzey-Diyarbakır illerinde yaşarken, Kangal, Zara, Ulaş ve İmranlı (Sivas) , Kelkit, Şiran ve Gümüşhane, Hınıs, Çat, Aşkale (Erzurum) , Gerger (Adıyaman) , Pötürge ve Arapkir (Malatya) , Mutki (Bitlis) , Sason (Batman) , Sarız (Kayseri) , Aksaray ilçelerinde de meskendirler. Bunun dışında İstanbul, Ankara, Bursa, Eskişehir ve birçok ilçeye göçetmiş Zaza mevcuttur. Almanya, Avusturya, İsviçre, Hollanda, Belçika, Fransa, İsveç, Danimarka gibi Avrupa ülkelerinde bulunan Zaza sayısı tahminen 300.000’dir. Çoğu Almanya’ya iş veya son yıllarda iltica etmek için yerleşmiştir. Cambul (Kazakistan) ve Batum (Gürcistan) bölgelerinde de 1944’te sürgün edilen Zazalar’ın yaşandığı söylenmektedir. Zazalar’ın nüfusu hakkında kesin bir bilgi mevcut değil, fakat tahminlere göre 3 milyon, bazı tahminlere göre ise 4 ile 6 milyon arasıdır.
Dil ve etniklik
Zazaca, Hint-Avrupa dil ailesinin İrani diller gurubun Kuzey-Batı koluna dahildir. Beluçi, Gorani ve Sengseri dilleriyle Kuzey-Batı kolunun Hyrkani (Gurgan) alt gurubunu teşkil etmektedir. Zazaca’nın diğer akraba olduğu diller arasında Talişi, Mazenderani, Semnani, Gileki, Tati, Herzendi, Kürtçe, Farsça sayılabilir. Gramer ve kimi önemli sözcükler açısından Zazaca’ya yakın olan diller Kuzey-İran’da, Hazar Denizi kıyısında konuşulan dillerdir. Onun dışında Anadolu’da konuşulan Kurmanci-Kürtçesiyle yüzyıllarca ortak coğrafya paylaştığından dolayı bir dil yaklaşımı olmuştur.
Zazaca üzerine Türkiye’de, özellikle siyasette bir Kürt lehçesi olarak bilinen bir statüko mevcut. İrani dillerin dilbilim dalı olan İranoloji’ye göre ise Zazaca bir Kürt lehçesi veya dili değil, başlıbaşına bir dildir. Kürtler’in siyasi ve sayısal olarak Zazalar’a göre daha üstün olması, Zazalar’ın ve Zazaca’nın varlığı konusunda epey bir dezavantaj oluşturmuştur. Zazaca hakkında siyasette ve halk arasında, özellikle Batı-Anadolu’da yaygın olan “Kürt lehçesi” diye bir tanımlama vardır. Fakat özellikle son yıllarda yavaş yavaş açığa çıkan araştırmaların ve dergilerin sayesinde bu görüş değişmektedir.
Türkiye’de Türkçe’nin dışındaki yerli dillere uygulanan baskıdan ve inkardan dolayı Zazaca hakkında herhangi bir bilimsel kaynak bulmak pek güç. Ondan ötürü Zazaca Türkiye dışında, özellikle Almanya’da araştırılabilip, bilimsel olarak İrani diller arasındaki yeri saptanmıştır.
Zazaca’yı ilk olarak başlıbaşına bir dil olduğunu, yaptığı derleme, araştırma ve incelemeleriyle kanıtlayan ilk dilbilimci Oskar Mann’dır. Oskar Mann’ın 1903’ten 1907’ye kadar yaptığı araştırmalarını ilerletip kitap haline getiren Karl Hadank, “Die Mundarten der Zâzâ” adlı bilimsel eseri 1932 yılında kitaplaştırmıştır. Böylece İranoloji dilbilimde Zaza dili bugüne kadar dilbilimcilerin hemfikirliliğiyle başlıbaşına olarak tanınma durumunu korumakta. Oskar Mann’dan önce Peter Lerch (1856) , Friedrich Müller (1864) , Albert van Le Coq (1901) gibi araştırmacı ve dilbilimcilerin eserlerinde de Zazaca hakkında folklorik yazın derleyip kısmen analiz de etmişlerdir.
W.B. Henning (1954) , D.N. MacKenzie (1961-95) , T. L. Todd (1985; A Grammar of Dimili [also known as Zaza], Michigan 1985, 277 s.) , G.S. Asatrian / F. Vahman (1987-95) , Joyce Blau (1989) , P. Lecoq (1989) , C. M. Jacobson (1993-97; Rastnustena Zonê Ma / Handbuch für die Rechtschreibung der Zaza-Sprache, Verlag für Kultur und Wissenschaft, Bonn 1993 / İstanbul 2001, Tij Yayınları; Zazaca Okuma Yazma El Kitabı, Bonn 1997 / İstanbul, Tij Yayınları) , J. Gippert (1993-96) , M. Sandonato (1994) , Ludwig Paul (1994-98; Zazaki: Grammatik und Versuch einer Dialektologie, Dr. Ludwig Reichert Verlag, Wiesbaden 1998, 366 s.) , Zılfi Selcan (1987-98; Grammatik der Zaza-Sprache, Nord-Dialekt (Dersim) , Wissenschaft und Technik Verlag, Berlin 1998) gibi dilbilimcilerin analiz ve araştırmaları günümüze dek sürmekte.
Türkiyede cebren uygulanan tevhidi tedrisat kanunundan dolayı egitim dili sadece Türkçe’den ibaret sayılmış, bu yüzden Zazaca ve diger anadolu dilleri kendilerini bir eğitim ortamında geliştirebilmek ve eğitim dili olabilme imkanı bulamamıştır. Eğitim dilinin sadece Türkçe’den ibaret olması medeniyetler beşiği olan Anadolu’nun çok dilli ve kültürlü yapısına büyük zarar vermiştir. Bundan dolayı Zazaca ve diğer etnik diller varlıklarını sürdürme noktasında unutulma ve ölü bir dil olma sınırına gelmiştir.
Zazaca, Kuzey-Batı İrani dilleri arasında J. Gippert ve P. Lecoq’un şemasına göre (bkz. İrani Diller) şöyle sınıflandırılmakta:
KUZEY-BATI IRANÎ:
Hyrkani (Gürgan) Gurubu: Beluçi, Sengiseri, Gurani, Zazaca
Karmani Grurbu: Kürtce, Sivendi
Medo-Hazar (Caspic) Gurubu: Gileki, Mazederani, Sorxeyi, Talişçe, Âseri
GÜNEY-BATI IRANÎ:
Farsca, Tacikçe, Tati
Tarihsel olarak son yapılan araştırmalara göre Zazaca, bir Ortaçağ-İrani dili olan Partça’ya yakınlık arzetmekte. Günümüz Kuzey-İran’da, Hazar Denizi kıyısında konuşulan diller de Zazaca’ya ilginç yakınlık göstermekte.
Din
Zazalar’ın hemen yarısı Alevi, yarısı da Sünni Müslüman kesimden oluşmaktadır. Sünni kesimde ayrıca Şafii ve Hanefi Zazalar mevcut. Dersim aşiretlerinden oluşan Alevi Zazalar, Koçgiri (Zara, Kangal, Ulaş, Divriği) ’den Varto-Hınıs, kısmen Bingöl yöresinde, ayrıca Kayseri’nin Sarız ilçesinde mesken iken, Sünni Zazalar da Elazığ, Bingöl, Diyarbakır, Siverek, Adıyaman, Aksaray, Mudki, Sason bölgelerinde yaşamaktalar. Özellikle Alevi-Sünni ve de Şafii-Hanefi farklılığı Zazalar’da dildeki şive ve kültürde, yaşam tarzında belirmiştir. (28.05.2006 17:01)
(bakınız: istanbul, kürt, türk, bugün, deniz, ankara, ayna, kitap, türkiye, kürtçe)
| Bu yorum için 1-5 arası yıldız verin. |
|
|
|
|
|
|
|
| x |
|
|
|
|
|
kendıne has bır dıl ve kendıne has bır halk.zazalar kendılkerını böyle tanımaları lazım aksı taktırde yılarca kürt bölgelerınde yaşadıkları için kürtlerle bereber kürt olarak anılacaklardır.bız zazalar kendımızı ve her platformda zaza olarak tanıtmalı vede kürtlerden farklı oldugumuzu göstermelıyız.kürtler arasında yaşadıgımız olsa kı herkes bızı kürt olmadıgımızı bılmelı.herkes bunu bılmelıkı yoktan asla varolunamaz
bing12 (23.05.2006 14:52)
(bakınız: kürt, namaz, lara, halk, herkes, için, asla, tanım, platform)
| Bu yorum için 1-5 arası yıldız verin. |
|
|
|
|
|
|
|
| x |
|
|
|
|
|
kendıne has bır dıl ve kendıne has bır halk.zazalar kendılkerını böyle tanımaları lazım aksı taktırde yılarca kürt bölgelerınde yaşadıkları için kürtlerle bereber kürt olarak anılacaklardır.bız zazalar kendımızı ve her platformda za olarak tanıtmalı vede kürtlerden farklı oldugumuzu göstermelıyız.
bing12 (23.05.2006 14:42)
(bakınız: kürt, lara, halk, için, tanım, platform)
| Bu yorum için 1-5 arası yıldız verin. |
|
|
|
|
|
|
|
| Bay, 26 |
| Aydın |
 |
|
|
|
zaza diye bi şarkı var. o nu çok seviyorum. (20.05.2006 02:17)
(bakınız: yorum, sevi, seviyorum)
| Bu yorum için 1-5 arası yıldız verin. |
|
|
|
|
|
|
|
| Bay, 26 |
|
 |
|
|
|
türkün atası..... (13.05.2006 09:50)
(bakınız: türk, türkü)
| Bu yorum için 1-5 arası yıldız verin. |
|
|
|
|
|
|
|
| x |
|
|
|
|
|
Zazalar Kürt değil
Etik bakış genellikle çoğunluğun ve zaman zaman devletin bakışı olarak etniklik politikalarının belirlenmesinde olduğu kadar, dışarıdaki grubun kendini tanımlamasında ve kimlik değişiminde etkilidir. Bunun somut örneği Zazalardır. Yerli unsur olarak Zazaların toplandığı merkezler Tunceli, Bingöl, Diyarbakır, Palu (Elazığ) , Siverek (Urfa) ve merkezler arasındaki bölgelerdir. Türkiye genelindeki nüfusları 1-1.5 milyon tahmin edilmektedir. Anadolu dışında dünyada hiçbir Kürt bölgesinde bulunmayan Zazalar, 20. yüzyılın başlarına kadar Kürt tanımlamasını kabul etmemişlerdir. Bu döneme kadar topluluk kendisini Zaza olarak dahi değil, genelde 'dımıli' kimliğiyle tanımlamıştır.
Konunun uluslararası otoriteleri kabul edilen Prof. V. Minorski, Prof. Goichie Kojima, O. Mann, David Mc Kenzie, Haddank'ın araştırmaları Zazaların Kürt ve Zazacanın Kürtçenin bir lehçesi olmadığını ortaya koymuştur. Bütün tarihi gerçeklere ve bilimsel tespitlere rağmen Zazaların büyük çoğunluğu bugün Kürt kimliğini benimsemişlerdir. Kimlik tanımındaki bu değişimin en güçlü etmeni
'etik' bakış olmuştur. Çevre toplum asırlarca tavizsiz bir şekilde Zazaları Kürt olarak görmüş ve kimlik baskısı yapmıştır. Devlet Zazaları Kürt olarak tanımlamıştır. 1960'lı yıllardan 70'li yıllara kadar devrimci sol 'halklara özgürlük' söylemi içinde Zazalara Kürt kimliğini benimsetmeyi ilkesel bir hedef olarak benimsemiş ve Zaza kimliğinde direnen aydınları, M. Şerif Fırat örneğinde olduğu gibi katletmiştir. PKK, Zazaları Kürt cephesine kazandırmak için yoğun etkinlik göstermiştir.
Kaldı ki bugün hâlâ sadece özel değil, devlet TV'sinde bile Zazaların Kürt olduğu anlatılmaktadır. Böylesine uzun süreli ve yoğun dış baskı sonucu Zazalar dil ve kültür farklılığına rağmen Kürt kimliğini benimsemişlerdir. Bu değişim etik bakışın 'emik' bakışı etkilemesindeki önemi kanıtlayan somut bir örnektir. Bir başka örnek, Abbasiler tarafından Hatay bölgesine yerleştirilmiş Horasan Türkmenleri oldukları tarihi belgelerle kanıtlanmış olan Nusayrilerin toplumsal çevre baskısı ve devlet yaklaşımı sonucu bugün kendilerini Arap kimliğiyle tanımlamalarıdır. (1)
Çağdaş dünyada, çağdaş uygarlık anlayışının ve sosyoloji biliminin geçerli sayıldığı kimlik, grubun kendi kabulünü temel alan 'emik' bakışa dayalı kimlik tanımıdır. Kişinin kendi kimliğini kendisinin tanımlaması özgürlüğü temel bir insan hakları ilkesi olarak benimsenmiştir. Günümüz insanı, iletişim, ulaşım, eğitim imkânlarıyla evrensel, ulusal, yerel kültürlerin sentezini yaparak, kendi kimliğini tanımlamada dünden çok daha bilinçlidir. Bu bilinçle 'toplumsal aidiyet' 'kültürel aidiyet'e yönelmektedir. Kafatası ölçümlerine, deri renklerine, soy kütüklerine dayalı anadil verilerine bağımlı ırkçı, Jakoben etnik kimlik dayatmaları uygar dünya toplumlarında geçerliliğini yitirmiştir.
Çağdaş sosyoloji bilimi bu gerçeği tespitle kişinin kabulüne bağlı kimlik tanımını temel ilke olarak benimsemiştir. Ne var ki ülkemizde pek çok aydın, bilim adamı, siyasetçi, hâlâ ırkçı, şoven nitelikli kimlik dayatmalarını sürdürmekte, konuyu bu yanlış temelde değerlendirmektedir. Bu konuda toplum kendilerinden çok daha ileride ve çağdaştır.
YUNUS BAĞSIZ/ SOLHAN/BİNGÖL (08.05.2006 14:38)
(bakınız: kürt, insan, zaman, türk, para, büyü, dünya, bugün, özgürlük, devrim)
| Bu yorum için 1-5 arası yıldız verin. |
|
|
|
|
|
|
|
| x |
|
 |
|
|
|
Zazaca benim konustugum Dildir.Biz Zazalar Kurtlerden ve Turklerden kesinlikle ayri bir halkiz. kokenimiz Iran Hazar denizi civarlarina dayaniyor. Kurtlerden farkli bir dil konustugumuz gibi Kurtceyi'de anlamayiz. Dilimiz Indo-Avrupa Dil grubunun Iran koluna ayittir.
Fransizca'da Baba 'Pere' olarak biliniyor, bunun Zazacada'ki Karsiligi 'Pi'dir Anne 'Fransizca'da 'Mere' iken bizde 'Maye''dir yine 'Hayir' derken 'Ni' diriz buda bizim Kurtlerden farkli bir Millet oldugumuza kanittir! (07.03.2006 18:31)
(bakınız: anne, baba, deniz, anlam, esin, ilim, kurt, gibi, lara, kars)
| Bu yorum için 1-5 arası yıldız verin. |
|
|
|
"ZAZA" hakkında görüş yazmak için tıklayın.
|
|
|
|
|
|
zazalar
